Phân tích đa hình gen ty thể cox1 của sán lá gan nhỏ Opisthorchis viverrini thu thập từ bệnh nhân tại tỉnh Phú Yên

  • Khổng Minh Quang Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương
  • Nguyễn Quang Thiều Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng đới Trung ương
  • Cao Việt Cường Bệnh viện Đa khoa tỉnh Vĩnh Phúc
  • Đỗ Thị Thùy Dung Đại học Điều dưỡng Nam Định
  • Đỗ Thanh Hòa Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
  • Đỗ Ngọc Ánh Học viện Quân y

Main Article Content

Keywords

đa hình, gen cox1, O. viverrini, Phú Yên.

Tóm tắt

Mục tiêu: Phân tích đặc điểm đa hình di truyền gen ty thể cox1 của Opisthorchis viverrini thu thập tại Phú Yên, Việt Nam. Đối tượng và phương pháp: 20 cá thể sán O. viverrini trưởng thành thu thập từ những người khác nhau tại 2 xã An Mỹ và An Hòa Hải, huyện Tuy An, Phú Yên năm 2020. Trong số này, 11 cá thể đã được giải trình tự để thu nhận toàn bộ gen cox1 dài 1551bp. Sau đó, các trình tự này được so sánh với trình tự tham chiếu JF739555.1 trên ngân hàng gen để phân tích đặc điểm đa hình di truyền. Kết quả: So với trình tự gen cox1 của O. viverrini tại Trung Quốc (JF739555.1), trình tự gen cox1 của O. viverrini tại Phú Yên có 15 điểm sai khác, xảy ra tại các vị trí 15, 150, 152, 236, 321, 324, 354, 384, 407, 585, 738, 1257, 1275, 1305, và 1428. Thay đổi nucleotide ở vị trí số 152 dẫn tới thay đổi axít amin từ Glycin sang Aspartic, ở vị trí 236 dẫn tới thay đổi từ Isoleucine sang Asparagine và ở vị trí 407 dẫn tới thay đổi từ Glycine sang Alanine. Kết luận: Gen cox1 của O. viverrini có tính đa hình di truyền cao và rất có ý nghĩa trong phân tích cấu trúc di truyền quần thể của sán lá gan nhỏ.

Article Details

Các tài liệu tham khảo

1. Dao TTH et al (2016) Opisthorchis viverrini infections and associated risk factors in a lowland area of Binh Dinh Province, Central Vietnam. Acta Tropica 157: 151-157.
2. Sripa B et al (2007) Liver Fluke Induces Cholangiocarcinoma. PLOS Medicine 4(7): e201.
3. Sripa B et al (2012) The tumorigenic liver fluke Opisthorchis viverrini - multiple pathways to cancer. Trends in Parasitology 28(10):395-407.
4. Sivanand A et al (2023) Associations of Liver Fluke Infection and Cholangiocarcinoma: A Scoping Review. Cureus 15(10): 46400.
5. Lê Thanh Hòa và cộng sự (2016) Xác định cấu trúc và đặc điểm gen học hệ gen ty thể của sán lá ruột nhỏ Haplorchis taichui (Trematoda: Heterophyidae), mẫu Việt Nam. Tạp chí Công nghệ Sinh học 14(2): 215-224.
6. Nguyễn Văn Tuấn và CS (2022) Phân tích đa hình gen ty thể cox1 của sán lá gan nhỏ Clonorchis sinensis thu thập tại 2 tỉnh Ninh Bình và Phú Thọ. Tạp chí Y Dược lâm sàng 108 17(4): 120-127.
7. Suwannahitatorn P et al (2024) Study of the population genetic structure of Opisthorchis-like eggs in northern Thailand using mitochondrial genes. PLOS Neglected Tropical Diseases 18(8): e0012445.
8. Khổng Minh Quang và cộng sự (2025) Xác định loài và phân tích đa hình di truyền gen cox1 của sán lá gan nhỏ thu thập từ người tại một xã thuốc tỉnh Yên Bái năm 2020. Tạp chí Y Dược học Quân sự 50(1):26-36.
9. Chelomina GN et al (2014) Genetic diversity of the Chinese liver fluke Clonorchis sinensis from Russia and Vietnam. International Journal for Parasitology 44(11):795-810.
10. Dung DT et al (2007) Fishborne Zoonotic Intestinal Trematodes, Vietnam. Emerg Infect Dis 13(12):1828-1833.
11. Lê Bách Quang và cộng sự (2011) Thực hành Ký sinh trùng và côn trùng Y học (giáo trình đại học). Nhà xuất bản Quân đội nhân dân; 2011.
12. Ando K et al (2001) Nucleotide sequence of mitochondrial COI and ribosomal ITS2 genes of Opisthorchis viverrini in northeast Thailand. The Southeast Asian journal of tropical medicine and public health 32(Suppl 2):17-22.
13. Saijuntha W et al (2008) Mitochondrial DNA sequence variation among geographical isolates of Opisthorchis viverrini in Thailand and Lao PDR, and phylogenetic relationships with other trematodes. Parasitology 135(12):1479-1486.
14. Petney TN et al (2018) Chapter One - Taxonomy, Ecology and Population Genetics of Opisthorchis viverrini and Its Intermediate Hosts. Advances in Parasitology. Academic Press; Volume 101: 1-39.