Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân suy thượng thận do glucocorticoids tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Kạn

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Suy thượng thận do Glucocorticoids (GIAI) là hậu quả thường gặp của việc sử dụng corticoid kéo dài hoặc không hợp lý, gây ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận. Bệnh làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tim mạch và nhiễm trùng. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc GIAI có xu hướng gia tăng. Tại Bệnh viện đa khoa Bắc Kạn đang điều trị các bệnh nhân suy tuyến thượng thận do thuốc, việc sử dụng nhiều loại thuốc không rõ nguồn gốc có chứa glucocorticoids khá tùy tiện, do đó suy thượng thận do thuốc là một vấn đề sức khỏe phổ biến, là gánh nặng bệnh tật đáng kể cho hệ thống chăm sóc y tế. Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và xác định một số yếu tố liên quan đến đáp ứng điều trị ở bệnh nhân GIAI tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Kạn. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 45 bệnh nhân chẩn đoán suy thượng thận cấp hoặc mạn tính đợt cấp do Glucocorticoids. Kết quả: Tuổi trung bình bệnh nhân là 68,4 ± 11,5; nữ chiếm 57,8%. Bệnh lý nền thường gặp nhất là cơ xương khớp (51,1%). 84,4% bệnh nhân dùng Glucocorticoids tác dụng trung bình, 66,7% dùng liên tục, 44,4% dùng phối hợp nhiều đường. Mệt mỏi (97,8%) và hội chứng Cushing (95,6%) là triệu chứng chủ yếu. 44,4% bệnh nhân hạ natri máu, kali bình thường ở tất cả các trường hợp. Hai yếu tố khởi phát chính là nhiễm trùng (51,1%) và không tuân thủ điều trị (55,6%). Nhóm có nhiễm trùng có thời gian nằm viện dài hơn rõ rệt (9,3 ± 1,9 ngày so với 5,9 ± 2,5 ngày; p<0,0001). Kết luận: GIAI thường gặp ở người cao tuổi, nữ giới, có tiền sử dùng corticoid kéo dài. Nhiễm trùng và không tuân thủ điều trị là hai yếu tố khởi phát chính, trong đó nhiễm trùng là yếu tố tiên lượng quan trọng làm kéo dài thời gian nằm viện. Cần tăng cường giáo dục người bệnh và kiểm soát nhiễm trùng để cải thiện kết quả điều trị.