Thực trạng sử dụng amikacin tại các khoa hồi sức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: chế độ liều theo chức năng thận và tình trạng lọc máu

Tóm tắt

Mục tiêu: Khảo sát thực trạng sử dụng amikacin tại các khoa Khoa Hồi sức (ICU) Bệnh viện TWQĐ 108, đồng thời so sánh liều dùng ở bệnh nhân không lọc và có lọc máu. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, tiến hành thu thập dữ liệu hồi cứu trên toàn bộ bệnh nhân nội trú tại các khoa ICU có sử dụng amikacin đường tĩnh mạch từ 01/01/2025 đến 30/6/2025. Kết quả: Nghiên cứu ghi nhận 223 bệnh nhân có độ thanh thải creatinin (CrCl) trung vị là 53,3 mL/phút. Amikacin được chỉ định chủ yếu trong điều trị viêm phổi (52,9%) và sốc nhiễm khuẩn (45,3%). Bệnh nhân có tình trạng bệnh nặng với điểm SOFA trung bình là 9,8; tỷ lệ thở máy chiếm 78,5% và có 49 bệnh nhân (22,0%) phải lọc máu liên tục (CRRT). Trong số 385/991 mẫu bệnh phẩm vi sinh dương tính, vi khuẩn Gram âm chiếm 82,8%, phổ biến nhất là Acinetobacter baumannii và Klebsiella pneumoniae. Tỷ lệ nhạy cảm với amikacin của Escherichia coli và Klebsiella pneumoniae còn khá tốt, đạt lần lượt 92,1% và 61,5%. Amikacin chủ yếu được chỉ định theo kinh nghiệm (84,7%) với thời gian điều trị trung vị là 9 ngày. Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về liều khởi đầu của amikacin giữa nhóm không lọc máu và nhóm lọc máu (lần lượt là 14,7mg/kg so với 14,3mg/kg; p=0,37). Liều dùng amikacin có tương quan thuận mức độ yếu - trung bình với CrCl ở nhóm không lọc máu (r = 0,344, p<0,001), trong khi chưa ghi nhận tương quan tuyến tính có ý nghĩa thống kê ở nhóm lọc máu. Tỷ lệ bệnh nhân có tình trạng lâm sàng ổn định khi ra viện đạt 74,5%. Kết luận: Tại các khoa Hồi sức, amikacin chủ yếu được chỉ định theo kinh nghiệm trên nhóm bệnh nhân nhiễm khuẩn nặng nhưng liều khởi đầu trung bình (14,3 - 14,7mg/kg) còn thấp hơn so với các khuyến cáo hiện hành cho bệnh nhân hồi sức tích cực. Bên cạnh đó, chế độ liều chưa có sự khác biệt rõ rệt giữa nhóm bệnh nhân có và không lọc máu liên tục. Kết quả này cho thấy sự cần thiết phải xây dựng hướng dẫn chuẩn hóa chế độ liều amikacin theo chức năng thận và tình trạng lọc máu tại đơn vị, hướng tới tối ưu hóa và cá thể hóa liều dùng trên bệnh nhân nặng.