Đột biến mới đồng thời trên gen BCORL1 và AUTS2 phát hiện bằng giải trình tự thế hệ mới ở một bệnh nhân nam Việt Nam chậm phát triển trí tuệ

  • Đào Phương Giang Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
  • Đinh Thị Thảo Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
  • Trần Ngọc Khánh Duyên Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
  • Bạch Thùy Dương Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
  • Nghiêm Xuân Hoàn Bệnh viện Trung ương Quân đội 108

Main Article Content

Keywords

BCORL1, AUTS2, chậm phát triển trí tuệ, biến thể gây bệnh

Tóm tắt

Chậm phát triển trí tuệ có thể do nhiều nguyên nhân di truyền, trong đó các đột biến mới trên gen BCORL1 và AUTS2 từng được báo cáo riêng rẽ liên quan đến khuyết tật trí tuệ và rối loạn phát triển thần kinh. Chúng tôi báo cáo trường hợp bệnh nhân nam Việt Nam đầu tiên mang đồng thời đột biến mới trên cả hai gen BCORL1 và AUTS2 được phát hiện bằng giải trình tự thế hệ mới, nhằm nhấn mạnh giá trị của chẩn đoán phân tích gen trong các trường hợp phức tạp. Trường hợp lâm sàng: Bệnh nhân nam 16 tuổi, người Kinh, chậm phát triển tâm vận động và ngôn ngữ từ nhỏ, hiện biểu hiện chậm phát triển trí tuệ mức nhẹ-trung bình kèm rối loạn phổ tự kỷ (ASD) nhẹ. Bệnh nhân được thực hiện nhiễm sắc thể đồ băng G và giải trình tự thế hệ mới với panel 4.503 gen liên quan rối loạn phát triển thần kinh. Các biến thể được phân loại theo ACMG/AMP 2015 và giải trình tự bằng Sanger trên bệnh nhân và gia đình. Bàn luận: Bệnh nhân có hình thái mặt gợi ý hội chứng AUTS2, không có dị tật cơ quan hay động kinh. Nhiễm sắc thể đồ và CNV bình thường. Panel NGS 4.503 gen phát hiện hai biến thể hiếm: (i) Biến thể sai nghĩa mới trên BCORL1 ở trạng thái bán hợp tử tại exon 4, nằm trong vùng điểm nóng gây hội chứng Shukla-Vernon; (ii) Biến thể lệch khung mới trên AUTS2 dị hợp tử tại exon 8, dự đoán gây mất chức năng allele dài qua cơ chế nonsense-mediated decay. Cả hai biến thể đều vắng mặt trong gnomAD/ClinVar/HGMD, được đánh giá bất lợi bởi nhiều thuật toán dự đoán in silico và phân loại là "nhiều khả năng gây bệnh" theo tiêu chuẩn ACMG. Giải trình tự Sanger xác nhận biến thể BCORL1 được di truyền từ mẹ dị hợp tử theo mô hình lặn liên kết nhiễm sắc thể X, trong khi biến thể AUTS2 là de novo. Kết luận: Đây là trường hợp đầu tiên tại Việt Nam ghi nhận phối hợp biến thể mới trên BCORL1 và AUTS2 ở một bệnh nhân nam chậm phát triển trí tuệ, nhấn mạnh tầm quan trọng của tư vấn di truyền và quản lý đa mô thức lâu dài.

Article Details

Các tài liệu tham khảo

1. Beunders G et al (2016) A detailed clinical analysis of 13 patients with AUTS2 syndrome further delineates the phenotypic spectrum and underscores the behavioural phenotype. J Med Genet 53(8): 523-532.
2. Muthusamy B et al (2021) Shukla-vernon syndrome: A second family with a novel variant in the bcorl1 gene. Genes (Basel): 12(3).
3. Li Q and K Wang (2017) Intervar: Clinical interpretation of genetic variants by the 2015 acmg-amp guidelines. Am J Hum Genet 100(2): 267-280.
4. Richards S et al (2015) Standards and guidelines for the interpretation of sequence variants: A joint consensus recommendation of the American College of Medical Genetics and Genomics and the Association for Molecular Pathology. Genet Med 17(5): 405-424.
5. Gafner M et al (2022) Major brain malformations: corpus callosum dysgenesis, agenesis of septum pellucidum and polymicrogyria in patients with BCORL1-related disorders. J Hum Genet 67(2): 95-101.
6. Shukla A et al (2019) Variants in the transcriptional corepressor BCORL1 are associated with an X-linked disorder of intellectual disability, dysmorphic features, and behavioral abnormalities. Am J Med Genet A 179(5): 870-874.
7. Hori K, Shimaoka K, and Hoshino M (2021) AUTS2 Gene: Keys to Understanding the Pathogenesis of Neurodevelopmental Disorders. Cells 2021: 11(1).
8. Schaefer EJ et al (2022) BCOR and BCORL1 Mutations Drive Epigenetic Reprogramming and Oncogenic Signaling by Unlinking PRC1.1 from Target Genes. Blood Cancer Discov 3(2): 116-135.
9. Manickam K et al (2021) Exome and genome sequencing for pediatric patients with congenital anomalies or intellectual disability: An evidence-based clinical guideline of the American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG). Genet Med 23(11): 2029-2037.
10. Loberti L et al (2025) AUTS2-related syndrome: Insights from a large European cohort. Genet Med 27(6): 101375.
11. Sportoletti P, D Sorcini, and Falini B (2021) BCOR gene alterations in hematologic diseases. Blood 138(24): 2455-2468.
12. Li M et al (2011) Somatic mutations in the transcriptional corepressor gene BCORL1 in adult acute myelogenous leukemia. Blood 118(22): 5914-5917.